تأثیر پودر چربی کلسیمی بر ارزش غذایی جیره بزهای شیری؛ مروری بر یک تحقیق علمی
تأمین انرژی کافی در دوره شیردهی همیشه یکی از مهمترین دغدغههای متخصصان تغذیه دام بوده است. بزهای شیری، بهویژه در هفتههای ابتدایی شیردهی، به انرژی بیشتری نسبت به آنچه از طریق مصرف خوراک دریافت میکنند نیاز دارند. در چنین شرایطی استفاده از منابع انرژی متراکم، بدون ایجاد اختلال در فعالیت شکمبه، اهمیت زیادی پیدا میکند. چربیهای محافظتشده یا نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب (Calcium Salts of Fatty Acids – CSFA) با همین هدف توسعه یافتهاند. این ترکیبات انرژی بالایی دارند اما برخلاف روغنهای آزاد، تأثیر منفی قابل توجهی بر میکروارگانیسمهای شکمبه نمیگذارند. برای بررسی عملکرد این مکمل، گروهی از پژوهشگران دانشگاه ایالتی مارینگا برزیل در سال ۲۰۱۶ مطالعهای روی بزهای شیری سانن انجام دادند که نتایج آن میتواند دید مناسبی نسبت به کاربرد پودر چربی کلسیمی در جیره دامهای شیری ارائه دهد.
این تحقیق چگونه انجام شد؟
در این آزمایش، ۹ رأس بز شیری سانن شامل پنج رأس چندشکمزا و چهار رأس نخستزا مورد بررسی قرار گرفتند. دامها در مرتع استارگراس چرا میکردند و علاوه بر آن، کنسانترهای دریافت میکردند که سطوح مختلفی از نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب به آن اضافه شده بود. پژوهشگران در طول دوره آزمایش، علاوه بر اندازهگیری مصرف خوراک، قابلیت هضم مواد مغذی، رفتار چرا، نشخوار و برخی شاخصهای خونی را نیز ارزیابی کردند.
نتایج و روش تحقیق
هدف این تحقیق بررسی تأثیر افزودن نمکهای کلسیم اسیدهای چرب (CSFA) به کنسانتره بر میزان مصرف و قابلیت هضم ماده خشک و مواد مغذی، و همچنین رفتار چراگاهی بزهای سانن شیری بود. در این تحقیق از پنج بز چند شیرزای سومین لاکتاسیون و چهار بز نخستین لاکتاسیون استفاده شد. حیوانات به دو طرح مربع لاتین تخصیص یافتند؛ برای بزهای چند شیرزا به صورت 5 × 5 با پنج تیمار (0٪، 1.5٪، 3.0٪، 4.5٪ و 6.0٪ CSFA) و برای بزهای نخستین لاکتاسیون به صورت 4 × 4 با چهار تیمار (0٪، 1.5٪، 3.0٪ و 4.5٪ CSFA) بود.
افزودن CSFA به کنسانتره بزهای سانن شیری بر زمان صرف شده در چریدن، رودهبازی و خوابیدن برای بزهای چند شیرزا تأثیری نداشت. اما برای بزهای نخستین لاکتاسیون، تأثیر منفی چارچوبی بر زمان گذرانده شده در چریدن با افزودن CSFA به کنسانتره مشاهده شد. برای بزهای چند شیرزا، تیمارها بر میزان مصرف ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام، فیبر مختلط، کل کربوهیدرات، کربوهیدرات بدون فیبر و مواد مغذی هضمپذیر کل تأثیری نداشتند. هضم مواد مغذی نیز بجز پروتئین خام و اتر اکستراکت تأثیر معنیداری نداشت، که افزودن 3.5٪ CSFA به ارزش انرژی رژیمها را افزایش داد. برای بزهای نخستین لاکتاسیون، تأثیرات معنیداری بر میزان مصرف یا قابلیت هضم مشاهده نشد.نتیجه این تحقیق نشان میدهد که افزودن CSFA میتواند به عنوان یک جایگزین مناسب برای تغذیه بزهای نخستین لاکتاسیون در مراتع باشد، به خصوص زمان چراگاهی محدودکننده مصرف باشد. همچنین، افزودن تا 3.5٪ از CSFA ارزش انرژی رژیمها را برای بزهای چند شیرزا افزایش میدهد. این نتایج نشان میدهد که نمکهای کلسیم اسیدهای چرب یک مکمل انرژی جایگزین برای تغذیه بزهای شیری میباشند.
افزایش انرژی جیره بدون کاهش مصرف خوراک
یکی از نکات جالب این تحقیق این بود که افزودن پودر چربی کلسیمی باعث کاهش مصرف ماده خشک نشد. دامها تقریباً همان مقدار خوراک را مصرف کردند، اما انرژی بیشتری از جیره دریافت کردند.
در بسیاری از جیرهها، افزایش چربی ممکن است اشتهای دام را کاهش دهد، اما در این مطالعه چنین اتفاقی مشاهده نشد. این موضوع نشان میدهد که استفاده صحیح از چربیهای محافظتشده میتواند تراکم انرژی جیره را افزایش دهد، بدون آنکه بر مصرف خوراک اثر منفی بگذارد.
هضم فیبر همچنان حفظ شد
یکی از دلایل احتیاط در مصرف روغنها و چربیهای معمولی، کاهش فعالیت باکتریهای هضمکننده فیبر در شکمبه است. وقتی مقدار زیادی چربی آزاد وارد شکمبه شود، ممکن است هضم علوفه کاهش پیدا کند. در این تحقیق، استفاده از نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب چنین مشکلی ایجاد نکرد. قابلیت هضم الیاف تقریباً ثابت باقی ماند و نشانهای از اختلال در تخمیر شکمبه مشاهده نشد. این نتیجه با ویژگی اصلی پودرهای چربی محافظتشده همخوانی دارد؛ یعنی چربی تا حد زیادی از محیط شکمبه عبور کرده و در بخشهای پایینتر دستگاه گوارش هضم و جذب میشود.
جذب بهتر انرژی
پژوهشگران افزایش قابلیت هضم چربی را نیز گزارش کردند. به بیان ساده، دام توانست از انرژی موجود در جیره استفاده مؤثرتری داشته باشد. این موضوع بهویژه برای دامهایی که در اوج تولید شیر قرار دارند اهمیت زیادی دارد، زیرا در این دوره معمولاً نیاز انرژی بیشتر از انرژی دریافتی است.
رفتار دام تغییر محسوسی نداشت
مدت زمان چرا، نشخوار و استراحت در بزهای بالغ تفاوت معنیداری با گروه شاهد نداشت. در بزهای نخستزا کاهش جزئی زمان چرا مشاهده شد، اما این تغییر باعث کاهش مصرف خوراک یا افت ارزش غذایی جیره نشد. این یافته نشان میدهد که افزودن نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب، در سطوح مورد بررسی، رفتار طبیعی دام را بر هم نمیزند.
چرا نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب با روغن معمولی تفاوت دارند؟
اسیدهای چرب آزاد در شکمبه میتوانند فعالیت باکتریهای تجزیهکننده فیبر را کاهش دهند. اما در نمکهای کلسیمی، اسیدهای چرب با کلسیم پیوند یافتهاند و در pH شکمبه نسبتاً پایدار باقی میمانند. پس از عبور از شکمبه و ورود به شیردان، این پیوند در محیط اسیدی شکسته شده و اسیدهای چرب برای جذب در روده آزاد میشوند. به همین دلیل، این محصولات معمولاً به عنوان چربی محافظتشده شکمبه شناخته میشوند.
جمعبندی
نتایج این مطالعه نشان میدهد که استفاده از نمکهای کلسیمی اسیدهای چرب میتواند راهکار مناسبی برای افزایش تراکم انرژی جیره بزهای شیری باشد. در این تحقیق، افزودن این مکمل نه باعث کاهش مصرف خوراک شد و نه هضم فیبر را تحت تأثیر قرار داد. در مقابل، ارزش انرژی جیره افزایش یافت و قابلیت هضم چربی نیز بهبود پیدا کرد. البته باید توجه داشت که مقدار مصرف چربی محافظتشده باید بر اساس شرایط دام، مرحله شیردهی، کیفیت علوفه و فرمول جیره توسط متخصص تغذیه تعیین شود. استفاده بیش از حد از هر منبع چربی، حتی چربیهای محافظتشده، میتواند تعادل جیره را تحت تأثیر قرار دهد.
مشخصات مقاله
عنوان: Effect of calcium salts of fatty acids on the nutritive value of diets, feeding behavior, and serum blood parameters of lactating Saanen goats grazing on stargrass
نویسندگان: Ludmila Couto Gomes و همکاران
سال انتشار: ۲۰۱۶
نشریه: Revista Brasileira de Zootecnia
برای دانلود مقاله کلیک کنید
DOI: 10.1590/S1806-92902016000800007
به دنبال افزایش انرژی جیره بدون ایجاد اختلال در عملکرد شکمبه هستید؟
کارشناسان کیمیا رشد صنعت البرز آمادهاند تا با ارائه مشاوره تخصصی، شما را در انتخاب مناسبترین پودر چربی کلسیمی برای گاو و بز شیری همراهی کنند. همچنین میتوانید با مطالعه سایر مقالات، جدیدترین یافتههای علمی و کاربردی در زمینه تغذیه دام و مکملهای خوراک را دنبال کنید.