ارزیابی وضعیت بدنی (BCS): قطبنمای سلامتی و بهرهوری گله
ارزیابی وضعیت بدنی (BCS) تکنیکی است که گاه توسط دامداران نادیده گرفته میشود، اما در واقع یک نشانگر شگفتانگیز و مؤثر برای سنجش سلامت، رفاه و بهرهوری آتی هر گاو است. امروز به عمق این موضوع میپردازیم و همه آنچه باید درباره چگونگی، زمان و دلایل استفاده از این تکنیک بدانید – و اینکه چگونه میتوانید از آن برای حفظ گاوهای خود در بهترین وضعیت استفاده کنید – را ارائه میدهیم.
ارزیابی وضعیت بدنی (BCS) چیست؟
ارزیابی وضعیت بدنی روشی ساده برای برآورد میزان چربی بدن هر یک از گاوهای شماست. این کار از طریق یک بررسی دستسنج روی گاو برای تعیین میزان چربی روی دندههای کوتاه، ناحیه کپل و قاعده دم انجام میشود. این روش اغلب از وزنکشی دقیقتر است زیرا کمتر تحت تأثیر عوامل خارجی مانند مصرف خوراک یا آب قرار میگیرد. انجام BCS نسبتاً ساده است و راهی بسیار مؤثر برای دریافت یک تصویر فوری از وضعیت تغذیهای گله شماست. سپس میتوانید قبل از تأثیر منفی بر سلامت یا عملکرد گاو، اقدام لازم را انجام دهید.
چرا باید ارزیابی وضعیت بدنی را در برنامه خود بگنجانید؟
زیبایی BCS در سادگی آن و مزایای گستردهای است که ارائه میدهد:
- اطلاعات ارزشمند: در مورد ذخایر انرژی گاوهای شما اطلاعات ارزشمندی میدهد و به شما کمک میکند تصمیمات آگاهانهای در زمینه تغذیه و مدیریت بگیرید که از کاهش رفاه، تولید شیر و باروری جلوگیری میکند.
- تشخیص زودهنگام: به تشخیص زودهنگام خطرات احتمالی سلامت کمک کرده و امکان مداخله به موقع را فراهم میآورد.
- بهرهوری پایدار: در نهایت، BCS میتواند به اطمینان از قرارگیری گله در اوج شرایط و دستیابی به تولید شیر بالا و پایدار کمک کند که به حفظ یک مزرعه پایدار و سودآور منجر میشود.
چگونه گاوها را ارزیابی کنیم؟
ارزیابی وضعیت بدنی با بررسی دستی میزان گوشت و چربی پوشاننده ناحیه کمر، کپل و قاعده دم انجام میشود. این کار به گاو نمرهای از ۱ (لاغر) تا ۵ (چاق) میدهد، با نمره ایدهآل حدود ۲.۵ تا ۳.۵.
این یک فرآیند گام به گام ساده است که با تمرین و تجربه سریعتر انجام میشود:
- از نور خوب اطمینان حاصل کنید و مطمئن شوید گاو آرام است و روی سطح صافی ایستاده است.
- کمی فاصله بگیرید تا یک تصویر کلی از گاو داشته باشید.
- ناحیه دندههای کوتاه را لمس کنید، با توجه ویژه به نحوه پوشش گوشت روی استخوانهای دنده. دست خود را در امتداد دندهها تا ستون فقرات بکشید.
- در امتداد ستون فقرات پایین بروید و میزان چربی بین مهرهها و اطراف آنها را ارزیابی کنید.
- دست خود را از ستون فقرات دور کرده، در امتداد لیگامان تا استخوان لگن (هوک) بکشید.
- پوشش چربی روی استخوان را ارزیابی کرده و از روی کپل (ثورل) تا استخوان نشیمنگاهی (پین) ادامه دهید.
- میزان «فرورفتگی» بین استخوان لگن و استخوان نشیمنگاهی را بررسی کنید.
- ناحیه دم را مرور کنید، دست خود را تا قاعده دم بالا ببرید تا پوشش چربی را بررسی کنید.
- پوشش گوشت در دو طرف قاعده دم را نگاه کرده و لمس کنید و بررسی کنید که آیا چینهای پوستی وجود دارد یا خیر.
بر اساس مشاهدات و احساس شما از گاو، سپس نمرهای بین ۱ تا ۵ اختصاص داده میشود.
پنج نمره وضعیت بدنی و معنای آنها
سیستم پنجنمرهای برای ارائه یک معیار یکسان و عینی از وضعیت بدنی گاو طراحی شده است. پس از ارزیابی دستی میزان چربی پوشاننده بدن، به هر گاو یک نمره اختصاص مییابد:
- ۱ تا ۱.۵: گاو بیش از حد لاغر است، ذخیره بدنی ندارد و نیاز به توجه فوری دارد.
- ۱.۵ تا ۲: گاو فاقد ذخایر کافی است اما ممکن است هنوز بتواند به اوج بهرهوری برسد.
- ۲.۵ تا ۳: این وضعیت ایدهآل است – گاو برای تحمل بیشتر مراحل شیردهی مناسب است.
- ۳.۵: گاو در انتهای بالایی محدوده ایدهآل و کمی سنگینوزن است.
- ۴.۵: گاو چربی بیش از حد حمل میکند.
زمان و تکرار ارزیابی وضعیت بدنی
BCS یک رویداد سالانه یا تصادفی نیست و زمانبندی در آن حیاتی است. برای مفیدترین نتایج، باید در بررسیهای معمول شما گنجانده شود و حداقل پنج بار در سال انجام شود. رایجترین توصیه تمرکز بر پنج نقطه عطف تولیدی است:
- اواخر شیردهی – روز ۲۵۰ شیردهی
- خشک کردن
- زایمان
- معاینه پس از زایمان – روز ۲۱ شیردهی
- اواسط شیردهی
اوایل شیردهی احتمالاً حیاتیترین زمان است زیرا وضعیت گاو در این نقطه تأثیر زنجیرهای بر کل دوره تولید بعدی آن دارد. گاوی که در اوایل شیردهی در محدوده BCS بهینه باشد، احتمال بیشتری دارد که به پتانسیل اوج تولید خود دست یابد، شیر باکیفیت بالا تولید کند و طبق برنامه مجدداً آبستن شود. همچنین، کسب یک نمره دیگر در اواخر شیردهی به شما امکان میدهد در صورت کاهش وضعیت بدنی در طول دوره شیردهی اقدام کنید و ذخایر از دست رفته را جبران نمایید تا هر گاو انرژی کافی برای شیردهی بعدی ذخیره کرده باشد. ارزیابی در این مرحله همچنین به شما فرصت میدهد تا برای کمک به گاوی با BCS بالاتر از حد بهینه مداخله کنید. نگهداری بررسیهای منظم BCS خارج از این دورهها نیز ضرری ندارد تا اطمینان حاصل کنید گله شما در تمام طول سال در شرایط بهینه باقی میماند.
پیامدهای چاقی یا لاغری بیش از حد در گاو
همانند انسانها، گاوهایی که وزن بیش از حد یا کمتری دارند میتوانند دچار مشکلات سلامتی شوند. گاوهای دارای اضافه وزن بیشتر در معرض مشکلات متابولیک و عفونتها هستند. همچنین احتمال مشکلات در حین و پس از زایمان در آنها بیشتر است. در مورد گاوهای لاغر، میتوان انتظار کاهش تولید شیر و سطح پایین چربی شیر را داشت، که تا حدی به دلیل عدم وجود ذخایر برای حفظ تولید است. گاوهای لاغر نیز اغلب تا زمانی که شروع به افزایش وزن نکنند، آبستن نمیشوند.
چگونه به نتایج ارزیابی وضعیت بدنی واکنش نشان دهیم؟
BCS فقط مربوط به اعداد نیست، بلکه عدسیای است که از طریق آن میتوانید استراتژی عملیاتی مزرعه خود را مشاهده و ارتقا دهید.
- اگر BCS پایین تشخیص داده شود (که میتواند منجر به کاهش تولید شیر، کاهش محتوای چربی شیر، مشکلات باروری و افزایش خطر بیماری شود)، میتوانید با اطمینان از دسترسی گاوها به آب فراوان، ارزیابی تغذیه خوراک آنها و استفاده از مکملهای چربی محافظتشده در شکمبه مانند محصولات نیکو رشد پایا برای تقویت دریافت انرژی، این وضعیت را اصلاح کنید.
- اوایل شیردهی بهترین زمان برای تغذیه انرژی اضافی به گاوهای شماست. چربیهای محافظتشده در شکمبه (مانند نیکو رشد پایا) میتوانند برای کمک به تأمین نیازهای انرژی اضافه شوند و ایدهآل آن است که به پروفایل اسیدهای چرب خاصی هدفگیری شوند. سطوح بالاتر C18:1 (اسید اولئیک) در دوره اوایل شیردهی به حفظ وضعیت بدنی کمک کرده و از کاهش نمره وضعیت بدنی میکاهد.
- اگر گاو BCS بالایی دارد (که خطر مشکلات متابولیک، عفونتها و مشکلات زایمان را افزایش میدهد)، نشان میدهد که ممکن است لازم باشد در اواسط تا اواخر شیردهی از دریافت انرژی کمتری استفاده کنید و در دوره خشک یک جیره کمانرژی با سطوح مناسب پروتئین، مواد معدنی و ویتامینها ارائه دهید.
سعی کنید از ایجاد نوسانات بیش از حد سریع در وضعیت بدنی جلوگیری کنید و در طول شیردهی، بهویژه مراحل پایانی و در دوره خشک، توجه نزدیکی به گاوهای خود داشته باشید.
چگونه دقت ارزیابی وضعیت بدنی را بهبود بخشیم؟
همانند هر ارزیابی دستی، تمرین باعث مهارت میشود. BCS باید به طور منظم توسط هر یک از اعضای تیم شما انجام شود تا بتوانید تغییرات در هر گاو را تشخیص دهید و به عنوان پشتیبان مشاهدات یکدیگر عمل کنید. با پیشرفت فناوریهای کشاورزی، اکنون میتوان به کمک دوربینهای مخصوص BCS که از پشت هر گاو تصویر سهبعدی گرفته و تغییرات را به نمایندگی از شما پایش میکنند، به طور روزانه به طور خودکار BCS را اندازهگیری کرد. این کار میتواند به حذف حدسوگمان و خطر خطاهای احتمالی کمک کند و همچنین در وقت شما صرفهجویی نماید. البته، همه به این نوع فناوری دسترسی ندارند. و گاهی اوقات، هیچ چیز جایگزین دامپروری خوب و سنتی نمیشود. شما گاوهای خود را بهتر میشناسید!
نتیجهگیری
پس، همه آنچه باید درباره BCS میدانستید، خدمتتان ارائه شد. امیدواریم این مطلب شما را ترغیب کرده باشد که این تکنیک مفید را به جعبه ابزار مدیریت گله خود اضافه کنید. این یک گام مهم به سوی تضمین سلامتی، بهرهوری و طول عمر گله شماست. برای محاسبه دقیق میزان مکمل چربی مورد نیاز گله خود، میتوانید با کارشناسان شرکت کیمیا رشد صنعت البرز تماس بگیرید تا با استفاده از دانش روز و تجربه میدانی، بهینهترین برنامه تغذیهای را دریافت کنید.
مکمل های چربی